گردهمايي اسباب بازي و پيامدهاي فرهنگي آن - ۲۶/۹/۱۳۷۵

چاپ


 

 

گردهمايي اسباب بازي و پيامدهاي فرهنگي آن از سوي دبيرخانه شوراي فرهنگ عمومي و با همكاري فرهنگسراي بهمن در تاريخ بيست و ششم آذرماه ۱۳۷۵ در تهران برگزار شد. 

شركت كنندگان در اين گردهمايي بر اين باور كه كودكان سرمايه­هاي اصلي ميهن اسلامي و سازندگان فرهنگ عمومي آينده كشور به شمار مي­­آيند، و بازي در دوران كودكي به عنوان يكي از مهمترين مباحث روان­شناسي كودك است، موضوع اسباب بازي و پيامدهاي فرهنگي آن را مورد توجه و بررسي قرار دادند.

محورهاي پيشنهادي گردهمايي عبارتند از:

۱ نقش اسباب بازي در آموزش و انتقال فرهنگ به كودكان

۲ پيامدهاي فرهنگي استفاده از اسباب بازيهاي مناسب

۳ بازيهاي سنتي و وسايل سنتي بازي

۴ مسايل و مشكلات موجود در رابطه با اسباب بازي در جامعه

۵ وضعيت كنوني بازار عرضه و توزيع اسباب بازي

۶ نقش و تأثير بازيهاي كامپيوتري بر كودكان و نوجوانان

۷ طراحي عروسك و اسباب بازي

از بين ۴۳ مقاله ارسالي به دبيرخانه شوراي فرهنگ عمومي ده مقاله برگزيده شد كه عبارت بودند از:

۱ نقش اسباب بازي در آموزش و انتقال فرهنگ به كودكان

۲ تنگناهاي فرهنگي در توليد اسباب بازي مطلوب

۳ ويژگيهاي اصولي يك اسباب بازي مطلوب براي كودكان

۴ مسائل و مشكلات اسباب بازي در جامعه امروز

۵ تبديل بازيهاي سنتي به مدرن، يك ضرورت يا يك تهاجم

۶ پيامدهاي فرهنگي استفاده از اسباب بازيهاي نامناسب

۷ نقش اسباب بازي در آموزش و يادگيري

۸ كتابخانه يا مركز اسباب بازي و نقش فرهنگي آن

۹ نقش اسباب بازي در انتقال ارزشهاي اجتماعي و فرهنگي به كودكان

۱۰ نقش صدا و سيما در فرهنگ اسباب بازي

در پايان گردهمايي بيانيه­اي در يازده بند صادر شد. در اين بيانيه ، با تأكيد بر بازي به عنوان يكي از مهمترين عوامل تأثيرگذار بر روحيه و شخصيت كودك، خواسته شده است تا توجه به بازي و وسايل آن در حوزه سياستگذاري فرهنگي قرار گيرد.

شركت كنندگان در اين گردهمايي ، خلا سياستگذاري در مورد اسباب بازي كودكان را مورد اشاره قرار دادند و سياستگذاري در اين زمينه را با هدف هماهنگي وجوه مختلف اسباب بازي با سياستهاي فرهنگي كشور، ضروري دانستند.

همچنين شركت كنندگان، ضرورت تشكيل واحد يا ستادي از سوي شوراي فرهنگ عمومي براي ارائه خدمات مشاوره­اي و تدوين اصول بنيادين در زمينه توليد و ساخت اسباب بازي را مورد تأكيد قرار دادند.

در اين بيانيه با تأكيد بر نقش پژوهش در سياستگذاري فرهنگي، راه حل مسائل فرهنگي را هم­انديشي و مشاركت كليه نيروهاي متخصص دانسته­اند.

همچنين در اين بيانيه به نقش نظارت و مديريت بر واردات اسباب بازي و تدوين سياستهاي راهبردي در مورد واردات اسباب بازي تأكيد شده است.

ساير برنامه­هاي جنبي اين گردهمايي عبارت بودند از:

-        برپايي نمايشگاهي از انتشارات دبيرخانه شوراي فرهنگ عمومي در ۷۰ عنوان

-        برپايي نمايشگاه اسباب بازيهاي كودكان (توليد داخلي) و كتابهاي كودكان

 

 


 

بيانية‌ پاياني‌ گردهم‌آيي‌ اسباب‌بازي‌ و پيامدهاي‌ فرهنگي‌ آن‌

مصوب‌ 26/9/1375

 

 

    ‌با تأييدات‌ خداوند متعال، گردهم‌آيي‌ اسباب‌بازي‌ و پيامدهاي‌ فرهنگي‌ آن‌ از سوي‌ دبيرخانة‌ شوراي‌ فرهنگ‌ عمومي‌ و با همكاري‌ فرهنگسراي‌ بهمن‌ در تاريخ‌ 26 آذرماه‌ 1375 در تهران‌ برگزار شد.

 

 

    ‌شركت‌ كنندگان‌ در اين‌ گردهم‌آيي‌ با اين‌ باور كه‌ كودكان‌ سرمايه‌هاي‌ اصلي‌ ميهن‌ اسلامي‌ و سازندگان‌ فرهنگ‌ عمومي‌ آيندة‌ كشور به‌ شمار مي‌آيند، موضوع‌ اسباب‌بازي‌ و پيامدهاي‌ فرهنگي‌ آن‌ را مورد توجه‌ و بررسي‌ قرار دادند.

‌شركت‌ كنندگان‌ در اين‌ گردهم‌آيي‌ موضوعات‌ زير را مورد تأكيد قرار دادند:

۱ ـ بازي‌ يكي‌ از مهم‌ترين‌ عواملي‌ است‌ كه‌ بر روحيه‌ و شخصيت‌ كودك، اثر شگرفي‌ برجا مي‌گذارد. جامعه‌شناسان‌ و روانشناسان‌ بر اين‌ نكته‌ متفق‌القولند كه‌ كودك‌ از طريق‌ بازي، نقشهاي‌ اجتماعي‌ را مي‌آموزد. با فرهنگ‌ جامعة‌ خويش‌ آشنا مي‌شود، ارزشهاي‌ آن‌ را دروني‌ مي‌كند و نهايتاً‌ شخصيت‌ خاص‌ خود را مي‌يابد. از اين‌ رو، توجه‌ به‌ بازي‌ و وسايل‌ آن‌ ـ  كه‌ يكي‌ از مهم‌ترين‌ عوامل‌ اجتماع‌پذيري‌ به‌شمار مي‌آيد ـ  مي‌بايد در حوزة‌ سياستگذاري‌ فرهنگي‌ قرار گيرد.

۲ ـ شركت‌كنندگان‌ در اين‌ گردهم‌آيي، خلأ سياستگذاري‌ در مورد اسباب‌بازي‌ كودكان‌ را مورد اشاره‌ قرار دادند و سياستگذاري‌ در اين‌ زمينه‌ را با هدف‌ هماهنگي‌ وجوه‌ مختلف‌ اسباب‌بازي‌ با سياست‌هاي‌ فرهنگي‌ كشور، ضروري‌ دانستند. از اين‌ رو، پيشنهاد كردند به‌ منظور اعمال‌ سياست‌هاي‌ واحد در زمينة‌ توليد، توزيع‌ و ساخت‌ اسباب‌بازي‌ در كشور، آيين‌نامة‌ اجرايي‌ از سوي‌ دستگاهها و نهادهاي‌ ذيربط‌ تدوين‌ شود. همچنين‌ شركت‌ كنندگان، ضرورت‌ تشكيل‌ واحد يا ستادي‌ براي‌ تدوين‌ اصول‌ بنيادين‌ در زمينة‌ توليد و ساخت‌ اسباب‌بازي‌ را مورد تأكيد قرار دادند.

۳ ـ هم‌ اكنون‌ يكي‌ از مشكلات‌ كشور، فقدان‌ نظارت‌ و مديريت‌ بر ساخت‌ و واردات‌ اسباب‌بازي‌ بر اساس‌ ملاحظات‌ فرهنگي‌ است. متأسفانه‌ دروازه‌هاي‌ كشور بر روي‌ انواع‌ اسباب‌بازي‌هاي‌ ساخت‌ خارج‌ باز است‌ و به‌تدريج‌ ذوق، سليقه‌ و پسند كودكان‌ ما را تحت‌ تأثير قرار داده‌ است. نظر به‌ ضرورت‌ هماهنگ‌ كردن‌ ساخت‌ و واردات‌ اسباب‌بازي‌ با ويژگيهاي‌ فرهنگي‌ نظام‌ ارزشي‌ كشور، شركت‌ كنندگان‌ گردهم‌آيي‌ پيشنهاد كردند؛ سياست‌هاي‌ راهبردي‌ در مورد واردات‌ اسباب‌بازي‌ تدوين‌ شود.

۴ ـ بدون‌ مشاركت‌ فرهنگي‌ مردم‌ و پذيرش‌ همگاني، اجراي‌ هيچ‌ سياست‌ فرهنگي‌ ممكن‌ نيست. شركت‌ كنندگان‌ در اين‌ گردهم‌آيي، توصيه‌ كردند مشاركت‌ ملي‌ در طراحي‌ و توليد اسباب‌بازي‌ منطبق‌ با فرهنگ‌ اسلامي، به‌ اشكال‌ مختلف‌ جلب‌  شود. از آنجايي‌ كه‌ مشاركت‌ مردم‌ هنگامي‌ اثربخشي‌ خواهد داشت‌ كه‌ نهادينه‌ شده‌ باشد، شركت‌ كنندگان‌ پيشنهاد كردند شوراي‌ فرهنگ‌ عمومي‌ با همكاري‌ دستگاههاي‌ ذيربط، طرحي‌ را در خصوص‌ شيوه‌هاي‌ مشاركت‌ فرهنگي‌ مردم‌ تهيه‌ كنند.

۵ ـ دانشگاههاي‌ كشور با برخورداري‌ از ظرفيت‌ علمي‌ و بهره‌مندي‌ از نيروهاي‌ متخصص‌ متعهد مي‌تواند نقش‌ مهمي‌ در اصلاح‌ وضع‌ موجود در زمينة‌ اسباب‌بازي‌ داشته‌ باشد. شركت‌ كنندگان‌ گردهم‌آيي‌ خواستار هدايت‌ طرحهاي‌ تحقيقاتي‌ و پايان‌نامه‌هاي‌ دانشجويان‌ به‌ موضوع‌ توليد و طراحي‌ اسباب‌بازي‌ شدند. چرا كه‌ هدايت‌ دوره‌هاي‌ كارشناسي‌ و كارشناسي‌ ارشد رشته‌هاي‌ طراحي‌ به‌ موضوع‌ اسباب‌بازي‌ كودكان، نقش‌ مؤ‌ثري‌ در ساخت‌ اسباب‌بازي‌ متناسب‌ با فرهنگ‌ اسلامي، ايفا مي‌كند.

۶ ـ آموزش‌ و پرورش‌ با فراگيري‌ استثنايي‌ خود در ترويج‌ فرهنگ‌ اسلامي‌ در حوزة‌ اسباب‌بازي‌ كودكان، مي‌تواند نقش‌ بي‌همتايي‌ ايفا كند. شركت‌ كنندگان‌ گردهم‌آيي‌ استفاده‌ از نيروهاي‌ خلاق‌ نوجوان‌ و جوان‌ را در طراحي‌ اسباب‌بازي، سودمند و ضروري‌ تشخيص‌ دادند. از اين‌ رو پيشنهاد كردند واحدها و يا رشته‌هايي‌ در مقطع‌ متوسط‌ تحصيلي‌ تحت‌ عنوان‌ خلاقيت‌ و سرگرمي‌ ايجاد شود.

۷ ـ خانواده‌ به‌عنوان‌ نهادمهم‌ در تربيت‌كودكان‌ مي‌بايد نسبت‌ به‌ مسئله‌ اسباب‌بازي‌ و پيامدهاي‌ آن‌ آگاه‌ باشد. سياست‌ فرهنگي‌ در مورد اسباب‌بازي‌ كودكان‌ هنگامي‌ موفق‌ خواهد شد كه‌ خانواده‌ها به‌ ابعاد و پيامدهاي‌ فرهنگي‌ آن‌ آگاه‌ باشند و بر اساس‌ آگاهي‌ و شناخت، نسبت‌ به‌ خريد و تهيه‌ اسباب‌بازي‌ براي‌ كودكان‌ خود اقدام‌ كنند. شركت‌ كنندگان‌ گردهم‌آيي‌ با توجه‌ به‌ اين‌ نقش‌ خانواده‌ سياست‌ آموزشي‌ و ترويجي‌ از طريق‌ رسانه‌ها را مورد تأكيد قرار دادند.

۸ ـ امروز رايانه‌ به‌ عنصر غيرقابل‌ انكار در زندگي‌ اجتماعي‌ ـ  اقتصادي‌ تبديل‌ شده‌ است. گسترش‌ و رواج‌ اين‌ وسيله‌ ـ  و كاربرد آن‌ در گذران‌ اوقات‌ فراغت‌ كودكان‌ ـ  دامنة‌ وسيعي‌ يافته‌ است. از اين‌ رو ضروري‌ است‌ نسبت‌ به‌ طراحي‌ بازيهاي‌ رايانه‌اي‌ متناسب‌ با فرهنگ‌ اسلامي، سرمايه‌گذاريهاي‌ لازم‌ صورت‌ پذيرد. نظر به‌ نقش‌ بخش‌ خصوصي‌ در اين‌ زمينه، شركت‌ كنندگان‌ پيشنهاد كردند با سياست‌هاي‌ حمايتي‌ مشاركت‌ اين‌ بخش‌ تقويت‌ شود.

۹ ـ شركت‌ كنندگان‌ در گردهم‌آيي، پژوهش‌ را عنصر پايه‌اي‌ در سياستگذاري‌ فرهنگي‌ مي‌دانند. به‌ همين‌ دليل‌ پيشنهاد كردند نسبت‌ به‌ جنبه‌هاي‌ مختلف‌ اين‌ موضوع، پژوهشهاي‌ كاربردي‌ انجام‌ شود.

۱۰ـ نظر به‌ اهميت‌ هويت‌ يابي‌ فرهنگي‌ در دوران‌ كودكي، سياستگذاري‌ فرهنگي‌ مي‌بايد توجه‌ خود را به‌ شيوه‌هايي‌ معطوف‌ كند كه‌ از طريق‌ آن‌ نمادها و ارزشهاي‌ ملي‌ به‌ كودكان‌ منتقل‌ شود، كودكان‌ از طريق‌ آن‌ با فرهنگ‌ ملي‌ و ديني‌ خود آشنا شوند و آن‌ را دروني‌ سازند. از اين‌ رو، شركت‌كنندگان‌ توصيه‌ كردند ساخت‌ اسباب‌بازي‌ ملي‌ ـ  يا به‌ صورت‌ مشخص‌تر ـ  عروسك‌ ملي، مورد توجه‌ قرار گيرد. عروسك‌ ملي‌ كه‌ به‌ تدريج‌ جاي‌ خود را در حافظه‌ جمعي‌ كودكان‌ باز خواهد كرد، ارزشها و نمادهاي‌ ايراني‌ اسلامي‌ را به‌ كودكان‌ معرفي‌ مي‌كند و نقش‌ مهمي‌ در فرآيند هويت‌يابي‌ خواهد داشت. شركت‌ كنندگان‌ بر تلاش‌ كانون‌ پرورش‌ فكري‌ كودكان‌ و نوجوانان‌ براي‌ دستيابي‌ به‌ عروسك‌هايي‌ با ارزشهاي‌ اسلامي‌ و ملي‌ ارج‌ مي‌نهند و بر استمرار اين‌ نوع‌ فعاليتها تأكيد مي‌نمايند.

۱۱ ـ شركت‌ كنندگان‌ در گردهم‌آيي‌ حل‌ مسائل‌ فرهنگي‌ را در گرو هم‌انديشي‌ و مشاركت‌ كليه‌ نيروهاي‌ متخصص‌ و دلسوز دانستند و اميدوارند كه‌ گردهم‌آيي‌هايي‌ از اين‌ قبيل، زمينه‌هاي‌ مناسبي‌ براي‌ طرح، سياستگذاري‌ و حل‌  مشكلات‌ فرهنگي‌ باشد.