گفتگو با حجت الاسلام حمیدرضا ارباب سلیمانی

۱۹ آبان ۱۳۸۷

متن مصاحبه با حجت­الاسلام والمسلمين حميدرضا ارباب سليماني، عضو شوراي فرهنگ عمومي

 به مناسبت روز فرهنگ عمومي

1-   همانطور كه مي­دانيد اصطلاح فرهنگ عمومي در واژگان برنامه­ريزي و سياستگذاري فرهنگي ديگر كشورها وجود ندارد و از اين نظر شوراي فرهنگ عمومي، يك پديده منحصر به فرد است، نظر شما راجع به اين موضوع چيست؟

اگر واژه فرهنگ عمومي را با فرهنگ عامه هم معني بدانيم، به اين موضوع در ديگر كشورهاي دنيا نيز پرداخته شده است. اما اگر واژه فرهنگ عمومي را به عنوان عمومي كردن فرهنگ بدانيم آن موقع اين سؤال پيش مي­آيد كه فرهنگ چگونه عمومي مي­شود؟ عمومي شدن فرهنگ به معني بردن فرهنگ به زندگي عادي جامعه است. در گذشته رعايت يك بخشي از رفتارهاي اجتماعي و به اصطلاح، به­جا آوردن آداب هر چيزي در جامعه خيلي عمومي نبود و گاهي اوقات اگر كسي آداب پسنديده اجتماعي را رعايت مي­كرد مورد استهزاء واقع مي­شد.

به طور مثال: بستن كمربند ايمني در هنگام رانندگي جزء آداب رانندگي است و تا قبل از اينكه به فرهنگ عمومي تبديل شود، اگركسي هنگام رانندگي كمربند مي­بست شايد مورد تمسخر قرار مي­گرفت. پس يك سري از رفتارها و‌آداب اجتماعي كه آثار آن به عموم جامعه باز مي­گردد بايد به عنوان فرهنگ بين آحاد جامعه رواج پيدا كند و وظيفه شوراي فرهنگ عمومي شناسايي و استخراج اين فرهنگ­ها و تدوين شيوه­هاي اجرايي و عمومي كردن آن است.

2-    به نظر شما آموزه­ها و رفتارهاي الهي چگونه مي­تواند از فرآيند تربيت ديني به فرهنگ عمومي­ جامعه­ اسلامي تبديل شود؟ فرصت­ها وتهديدهاي اين­امردرشرايط كنوني كشورمان چيست؟

اگر فرض اول درست باشد يعني آموزه­هاي ديني به حوزه تربيت ديني وارد شده باشد براي تبديل آن به فرهنگ عمومي جامعه بايد به جريان­سازي فرهنگي روي بياوريم. جريان­سازي فرهنگي يك برنامه­ همه جانبه با استفاده از تمامي ظرفيت­هاي نهادي دولتي و مردمي است تا يك موضوع به عنوان فرهنگ عمومي تبديل شود.

همچنين آماده سازي مقدمات اجرايي اين فرهنگ در بين جامعه چه از لحاظ اقتصادي و چه از لحاظ قانوني مي­تواند به عنوان الزامات عمومي كردن فرهنگ مورد توجه قرار گيرد.

فرصت­هايي كه در حال حاضر در جامعه ما وجود دارد اين است كه ما چند گام از جريان فرهنگ غرب عقب هستيم و مي­توانيم تخريب فرهنگي كشورهاي غربي را در گزينش و انتخاب رفتارهاي غلط فرهنگي كاملاً مشاهده كنيم و اين فرصت مناسبي را به ما و جامعه مي­دهد كه با قضاوت درست به نقد فرهنگ غرب پرداخته و فرهنگ جايگزين و مناسب را از آموزه­هاي ديني به عرصه جامعه وارد كنيم. تهديدهايي كه وجود دارد وجود عنصر ارتباطات است. سرعت انتقال پيام­ها از طريق سيستم­هاي چند رسانه­اي و عدم آشنايي جوانان با آثار انتخاب چنين فرهنگ­هاي وارداتي،‌جامعه ما را قبل از چشيدن طعم فرهنگ بومي و ايراني، وارد مرحله از خود بيگانگي مي­كند. لذا بايد به شدت جامعه را از حركت به سمت تنها شدن و تنها گزيني در عين حضور در جمع پرهيز داده و جوانان را به سمت جمع­گزيني، با انتخاب گروه­هاي مرجع مناسب رهنمون ساخت.

3-   بزرگترين دستاورد انقلاب اسلامي براي فرهنگ عمومي كشور ما با رويكرد و تعريفي كه شما از فرهنگ عمومي داريد چيست؟

بزرگترين دستاورد انقلاب اسلامي در فرهنگ عمومي، ترويج و عمومي كردن روحيه ايثار و از خود گذشتگي بوده و هست.

4-    شوراهاي فرهنگ عمومي در استان­ها و شهرستان­ها چه خلاء مهمي را مي­تواند در مديريت فرهنگي نظام پر نمايد؟ مهمترين فرصت و چالش پيش روي استان­ها چيست؟

مهمترين وظيفه شوراي­هاي فرهنگ عمومي استان­ها و شهرستان­ها شناخت خرده فرهنگ­ها و ايجاد روش­هايي براي شناسايي اين نوع فرهنگ­هاست. همچنين يكي ديگر از وظايف اين شورا جاري ساختن فرهنگ­هاي منبعث از آموزه­هاي ديني در اقوام و جوامع استاني است.

شوراي­هاي فرهنگ عمومي بايد از اجرايي شدن و مداخله در جريان­هاي اجرايي فرهنگي پرهيز كرده و به سياستگذاري، تحليل و پژوهش در حوزه عمومي كردن فرهنگ كشور با توجه به وضعيت محلي و استاني خود بپردازند.